Showing posts with label sochtheangeolaíocht. Show all posts
Showing posts with label sochtheangeolaíocht. Show all posts

Thursday, 4 June 2009

Gaeilgeoirí, niggers agus queers



Úsáid ar leith a bhaintear as an bhfocal "Gaeilgeoir" anseo i gConamara. Scoláire meánscoile (den chuid is mó) a thagann chuig an gceantar ar chúrsa Gaeilge i gcaitheamh an tsamhraidh an chiall is coitianta atá leis. "Lá breás" a thugtar i gCiarraí orthu, i ngeall ar an ró-úsáid a bhainidís as an nath cainte sin san am a caitheadh (go háirithe lá báistí). "Gael Linns" a thugtar chomh maith orthu ó dheas.

I mBéarla na hÉireann, is é an bhrí atá le "Gaeilgeoir" ná cainteoir Gaeilge. Le fiche bliain anuas, sílim gur fíor a rá gur ciall dhearfach is mó a bhíonn i gceist leis sa mBéarla. Ach ní mar sin a bhíodh i gcónaí agus bíonn lucht na Gaeilge amhrasach faoi mar aidiacht, nuair a thugann duine de "lucht an Bhéarla" orainn é. Shamhlaítí san am a caitheadh gur fanatic a bhí i gceist sa mBéarla leis an aidiacht "Gaeilgeoir". (Tá sé spéisiúil nach bhfuil aon fhocal i ngnáthchaint na Gaeilge againn ar "fanatic"). Duine diúltach a bhíodh i gcónaí ag clamhsán, duine a chaitheadh éadach bréidín ar an lá ba theochta sa mbliain, duine a raibh "an chúis" tarraingthe chuige féin aige (nó aici) mar chreideamh duairc gan dóchas - b'shin Gaeilgeoir.

Taobh istigh de shaol na Gaeltachta, tá ciall eile leis an bhfocal, agus is ciall dhearfach atá i gceist. Chloisfeá Máirtín Tom Sheáinín ar an raidió ag cur síos ar dhuine eicínt, cuir i gcás, a rá "go mba bhreá an Gaeilgeoir" é nó í. Ní ag caint ar dhuine de "lucht na cúise" a bheadh sé, ach ar an gcainteoir dúchais a raibh cumas ar leith cainte ann.

Tá an pátrún sin le fáil i measc cultúir mhionlaigh eile. An pobal aerach, cuir i gcás. Bíonn siad féin ag caint ar "queer cinema" agus ag tabhairt "queers" ar a chéile go magúil, ach dá dtabharfadh duine díreach(?) "queer" suas le héadan duine acu, ba mhór an masla é.

Mar a chéile an scéal leis an bhfocal "nigger". Dé Domhnaigh seo caite, thug mé Marcus s'againne go Baile Átha Cliath lena chur ar eitleán chun na Fraince. Thug mé liom glac dlúthdhioscaí le héisteacht sa gcarr leo ar an mbealach suas. Ceann amháin nach raibh cloiste le píosa agam ná CD leis an amhránaí Meiriceánach, Alicia Keys. Ag deireadh an amhráin "I think I'm jealous of your girlfriend" agus í th'éis a bheith ag cur síos ar na deacrachtaí a bhaineann le déileáil leis an éad a airíonn sí faoin gcaidreamh Platónach (más fíor!) atá ag a fear le cara baineann dá chuid, ligeann sí osna agus ar sise "It's enough to make a nigger go crazy".

Bhí Marcus ag samhlú cén glacadh a bheadh leis an ráiteas sin, dá mba i gcomhthéacs eile a d'usáidfí é. "My fellow Americans, the challenges we face are considerable. They are, in the words of my fellow African-American, Alicia Keys, enough to make..."

Wednesday, 18 March 2009

Conamara - cárta poist ón imeall - uimhir a haon




Tá muid ag tiomáint isteach go Gaillimh, mé féin is mo chlann mhac - Marcus (15 ag an am) agus Tadhg Óg (8 mbliana ag an am). Tá Marcus (a bhí ocht mbliana d'aois nuair a d'aistrigh muid anuas go Conamara ó Bhleá Cliath) ag cur síos ar cheoltóir eicínt a bhfuil suim aige ann. Tá mé leath ag éisteacht leis.

Go tobann briseann Tadhg Óg (a bhí dhá bhliain d'aois nuair a leandáil muid sa taobh seo tíre) isteach ar an bhfear is sine. "Ag imirt ceoil?" a deir sé. "Ag imirt ceoil, ab ea? Ní bhíonn daoine ag imirt ceoil. Ag casadh ceoil a bhíonn siad"

Tost.

Tagann dath corcra ar éadan Mharcuis. É ceartaithe ag an spriocháinín sa suíochán cúil. "You know Tadhg Óg" a deir sé "maybe I shouldn't talk Irish to you at all. I'm not good enough for you, am I? Yourself and your big fancy Connemara accent".

Caithim súil sa scáthán. Cuireann Tadhg Óg strainc air féin. "Ara dún do chlab, a chuint" a deir sé, os íseal.